تقسيم چهارم : علوم يا شرعى هستند يا غير شرعى . تقسيم پنجم : علوم يا حقيقيه هستند يا غير حقيقيه . تقسيم ششم : علوم يا عقلى هستند يا نقلى ، علوم عقلى دانشهايى است كه در اثبات مسائل آنها نياز به دليل شرعى نيست و علوم شرعى عكس آن است . تقسيم هفتم : علوم جزئيه و علوم غير جزئيه : دانشهائى كه موضوع آنها نسبت به موضوع آنها نسبت به موضوع دانش ديگر اخص باشد آنها را علوم جزئيه گويند مانند علم پزشكى كه موضوع آن بدن انسان است و از موضوع علم طبيعى ( كه موضوع آن جسم طبيعى است ) اخص مىباشد ، و دانشهائى كه موضوع آنها اعم از موضوع علوم ديگر باشد آنها را علوم اقدم نامند ، زيرا اعم در نزد عقل مقدم بر اخص است و درك آن قبل از درك اخص به حاصل آيد . ديگران نيز در ضمن رسالهء مستقل و يا در مقدّمه و ضمن كتابى كه در موضوع ديگر نوشته‌اند طبقه‌بندى و تقسيمات علوم را آورده‌اند و از جمله كسانى كه به تفصيل به تقسيم علوم و طبقه بندى دانشها پرداخته ، صاحب كتاب « نفائس الفنون فى عرايس العيون » است كه به جهت اختصار از نقل آن در اينجا خوددارى مىشود . مرحوم ملّا محسن فيض كاشانى از دانشمندان بزرگ عصر صفوى و شاگرد برجسته و داماد فيلسوف نامدار آن عصر صدر المتألهين شيرازى نيز رساله‌اى مستقل در باب تقسيم علوم و آداب تعلم آنها در هفت باب پرداخته است كه ما عين آن را از روى نسخه‌اى كه در مجلس به شماره . . . موجود است با تصحيحات قياسى تهيه كرده در اينجا مىآوريم . اميد آنكه بدين وسيله هم خدمتى به عالم علم و ادب كرده و هم نسبت به مقام آن پژوهشگر عاليمقام اداء وظيفه‌اى كرده باشم .